Thứ Tư, 2 tháng 12, 2020

Sử dụng thuốc bổ sung sắt cho bà bầu đúng cách

Chất sắt là vi chất dinh dưỡng quan trọng giúp cấu tạo nên enzym hệ miễn dịch và hình thành hồng cầu. Điều này đặc biệt đúng với phụ nữ mang thai, vì trong quá trình mang thai nhu cầu về máu của mẹ tăng cao, nên nhu cầu về sắt cũng theo đó tăng lên. Để đảm bảo được sự khỏe của mẹ và bé, mẹ phải dung nạp đủ dưỡng chất thông qua thực phẩm hoặc những loại thuốc bổ sung sắt cho bà bầu.

Vậy bổ sung liều lượng như thế nào là hợp lý, phù hợp? Cùng theo dõi thông tin bên dưới.  

Sắt có vai trò gì với bà bầu? 

Phụ nữ mang thai có nhu cầu sắt cao hơn, do trong thời gian mang thai lượng máu của mẹ tăng lên 50% so với ban đầu, từ đó dẫn đến nhu cầu sắt tăng theo. Từ 10 đến 16 ngày đầu khi bắt đầu thụ thai, những tế bào thần kinh của bé được tạo ra hàng loạt, nhờ vào sắt và acid folic. Đây là thời điểm mẹ nên dung nạp đủ sắt để không ảnh hưởng đến sức khỏe của mẹ và bé.



Sắt còn là nguồn nguyên liệu tổng hợp nên hemoglobin (huyết sắc tố), giúp cho hồng cầu có màu đỏ và vận chuyển oxy có trong máu đến các mô trong cơ thể của mẹ và bé. Đặc biệt, đối với phụ nữ mang thai sắt còn giúp tạo nên một thai kỳ mẹ và thai nhi khỏe mạnh, an toàn.


Trong giai đoạn hình thành và phát triển, mẹ chuyển dinh dưỡng cho thai nhi hấp thụ theo đường máu có từ 3 nguồn

  • Trực tiếp từ khẩu phần ăn của người mẹ

  • Từ kho dự trữ chất dinh dưỡng của mẹ như là gan, xương và khối mỡ

  • Từ quá trình tổng hợp chất dinh dưỡng ở nhau thai. 

Vì vậy, trong thời gian khi mang thai nếu thiếu máu thiếu sắt sẽ dẫn đến hậu quả nghiêm trọng cho mẹ bầu và thai nhi.

Mẹ bầu nên sử dụng thuốc bổ sung sắt vào tháng thứ mấy?

Theo mỗi thời gian thai kỳ nhu cầu về lượng sắt không giống nhau:

  • 3 tháng đầu là khoảng thời gian thai nhi đang bắt đầu hình thành, vì thế nhu cầu sắt chưa cao và thậm chí còn có khả năng giảm hơn so với bình thường do cơ thể mẹ không bị mất máu do kinh nguyệt.

  • 3 tháng giữa của thai kỳ, thời gian từ tháng thứ 3 - tháng thứ 6 của thai kỳ, đây cũng chính là lúc mẹ bầu cần được bổ sung sắt do nhu cầu về chất sắt của thai phụ tăng cao nhất, đây cũng là thời điểm thai nhi có xu hướng phát triển nhanh và mạnh nhất. Do đó, các bà bầu nên bổ sung chất sắt đúng cách mỗi ngày.

  • 3 tháng cuối của thai kỳ, lượng máu của mẹ lúc này có thể tăng lên hơn 50% so với bình thường. Đây cũng chính là giai đoạn mà nhu cầu sắt lên cao tới mức đỉnh điểm nhằm để cung cấp đủ cho quá trình tạo hồng cầu, sự phát triển toàn diện của bé ở 3 tháng cuối.

  • Sau sinh từ 1 đến 3 tháng thì mẹ bầu vẫn nên tiếp tục ăn uống bổ sung sắt để có thể cân bằng lượng chất sắt trong cơ thể. Ngoài ra, có thể tránh cạn kiệt nguồn dự trữ sắt vì bị mất máu khi sinh.


Mẹ bầu cần chú ý: Không phải lượng sắt từ thực phẩm, từ thuốc bổ sung sắt cho bà bầu sẽ được hấp thụ hoàn toàn. Chỉ một lượng khá nhỏ, khoảng 10-15% sắt sẽ được hấp thu mà thôi.


Do đó, lượng sắt cần được cung cấp sẽ luôn được tính toán ở một mức cao hơn so với nhu cầu thực tế của cơ thể. Sau đó, phần sắt còn lại sẽ không được hấp thu và được đào thải ra ngoài bằng đường tiêu hóa. Đây là nguyên nhân gây ra những tác dụng phụ mà bà bầu thường mắc như là tiêu chảy, táo bón, đi ngoài phân đen hoặc chướng bụng, chán ăn…Bổ sung liều cao (ngoài mức khuyến nghị), lượng sắt dư thừa sẽ không được hấp thu và càng tăng thêm các tác dụng phụ không mong muốn.


Theo lời khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) thì phụ nữ có thai cần sử dụng thuốc bổ sung sắt cho bà bầu mỗi ngày, vẫn tiếp tục uống cho đến khi thời điểm sau sinh 1 tháng.


Liều bổ sung là 60mg chất sắt và kèm theo acid folic 400mcg mỗi ngày. Ngoài ra, cũng nên sử dụng những thực phẩm có tăng cường sắt và acid folic cho bà bầu.

Làm thế nào để thuốc bổ sung sắt cho bà bầu được hấp thu tối ưu?


  • Trà,cà phê và sữa, ngũ cốc nguyên hạt cùng các sản phẩm từ sữa… có khả năng làm giảm hấp thụ chất sắt. Hạn chế không dùng những thực phẩm này khi cùng hoặc gần thời gian sử dụng với các thực phẩm giàu chất sắt hay khi sử dụng thuốc bổ sung sắt cho bà bầu. 

  • Không bổ sung canxi cùng/gần thời điểm khi uống thuốc bổ sung sắt cho bà bầu. Cần dùng cách xa nhau ít nhất khoảng 2 giờ đồng hồ, để không cản trở việc hấp thu.


Bổ sung sắt khi mang thai là điều quan trọng mà mẹ bầu cần quan tâm. Tuy nhiên, mẹ bầu chú ý bổ sung nên sử dụng thuốc bổ sung sắt cho bà bầu theo chỉ định của các bác sĩ. Tránh việc dư thừa có thể sẽ làm nặng cho hệ tiêu hóa và ảnh hưởng xấu tới khả năng ăn hoặc uống cũng như sức khỏe của mẹ bầu và thai nhi.


Hơn nữa, không dùng thuốc bổ sung sắt cho bà bầu với các chứng bệnh thiếu máu không do thiếu sắt (như là thiếu máu huyết tán hay thiếu máu do nhiễm độc chì và thiếu máu do bệnh Thalassémie, suy tủy...).